Từ xa xưa, tổ tiên con người đã có những lời khuyên về giấc ngủ như: “Nếu không ngủ đủ giấc sẽ dễ bị bệnh” tưởng chừng không thể kiểm chứng, tuy nhiên hiện nay đã có những số liệu thực nghiệm chứng minh việc này là đúng. Hình như mẹ tự nhiên biết tất cả, đặc biệt là các thứ can hệ đến giấc ngủ. Việc thiếu ngủ thật sự có thể khiến chúng ta dễ mắc các bệnh cảm cúm hơn, gồm có cả việc bị nhiễm virus H1N1 hay Covid-19.
- Vai trò của giấc ngủ
Giấc ngủ kém mạn tính không chỉ ảnh hưởng tới khả năng hoạt động tốt vào ngày hôm sau. Giấc ngủ kém có thể làm tăng viêm, áp huyết, kháng insulin, cortisol, tăng cân và bệnh tim mạch, giảm điều hòa lượng đường trong máu,...
Người trưởng thành nhu cầu ngủ tối thiểu là bảy giờ mỗi đêm để cải thiện sức khỏe và tinh thần. Thường xuyên ngủ ít hơn năm giờ mỗi đêm có thể khiến cho tỷ lệ tử vong cao hơn và ngủ ít hơn bảy giờ trong ba đêm liên tiếp sẽ khiến cho thân thể chúng ta có cảm giác như mất ngủ một đêm.
Giấc ngủ kém có thể gây ra những hậu quả sức khỏe ngắn hạn và dài hạn. Giấc ngủ không tốt có thể dẫn tới những vấn đề lâu dài về tâm trạng, trí nhớ và lượng đường trong máu. Các hậu quả ngắn hạn mà giấc ngủ xấu đem đến có thể gồm có buồn ngủ, phán đoán kém, tai nạn xe tương đối, tâm trạng thay đổi, gặp vấn đề về trí nhớ, hay mắc sai lầm tại nơi làm việc,...
Nhiều người đã đánh giá tốt tầm quan trọng của giấc ngủ và họ không biết rằng việc ngủ ít hơn bảy giờ mỗi đêm thường xuyên có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Giấc ngủ cũng tương tự bất cứ thứ gì khác trong thân thể và nó cần phải được chú ý để chúng ta khỏe mạnh. Một giấc ngủ sâu sẽ khiến bạn cảm thấy sảng khoái, ngập tràn năng lượng sau khi thức dậy.
Một giấc ngủ ngon cũng được là nhân tố bảo vệ bạn chống lại bệnh tim. Một nghiên cứu năm 2019 ở chuột đã tìm thấy mối liên hệ giữa não, tủy xương và những mạch máu bảo vệ chống xơ cứng động mạch. Cơ chế này chỉ diễn ra ở những con chuột có giấc ngủ chất lượng tốt. Những nhà nghiên cứu hy vọng rằng sự hiểu biết về mối liên hệ giữa giấc ngủ và sức khỏe tim mạch sẽ mở đường cho những lựa chọn điều trị mới.
- Một số tác hại của việc ngủ không đủ giấc
Giảm khả năng hồi phục da và gây lão hóa da: Theo nghiên cứu từ Đại học Wisconsin (Mỹ), thiếu ngủ và các bệnh mạn tính về da có liên hệ mật thiết. Lúc tiếp xúc với mặt trời hoặc các nhân tố có hại khác, da chẳng thể phục hồi tốt và cho thấy nhiều tín hiệu bị lão hóa hơn.
Biến đổi các hoạt động của gen: Một nghiên cứu năm 2013 cho thấy giấc ngủ kém dẫn tới sự bất thường của hoạt động gen. Với các người ngủ ít hơn 6 tiếng một đêm, hơn 700 gene ghi nhận thất thường, nhất là các gen điều khiển hệ miễn nhiễm và phản hồi với sự căng thẳng.
Đưa ra các quyết định sai lầm: Nhiều kết quả nghiên cứu chỉ ra ngủ không đủ giấc tác động đến khả năng ra quyết định và thực hiện những kế hoạch đã được lập sẵn. Đây cũng là một phần nguyên nhân dẫn tới thảm họa hạt nhân Chernobyl, vụ tràn dầu Exxon Valdez và nổ tàu con thoi Challenger.
Thiếu ngủ gây mệt mỏi kéo dài: Không ngạc nhiên nếu thiếu ngủ gây ra mỏi mệt, nhưng nhiều người không nhận ra rằng thiếu ngủ sẽ dẫn đến mỏi mệt kéo dài. Theo thời gian, sẽ cần vài ngày để hồi phục sau lúc bị thiếu ngủ từ vài ngày trước đó. Mỏi mệt kéo dài có thể xảy ra bởi tình huống thiếu ngủ thường xuyên.
Tăng bài xuất nước tiểu: Hiện tượng này tới từ cơ chế tăng cường bài tiết nước giải về đêm lúc thiếu ngủ. Sự cô đơn: Nghiên cứu chỉ ra thiếu ngủ lâu ngày khiến khả năng giao tiếp xã hội kém hơn. Họ cảm thấy cô đơn, tệ hơn nữa, những người này thường ngủ không ngon, khiến bản thân bị mắc kẹt trong một vòng lẩn quất.
Tăng nguy cơ gây ung thư: Giấc ngủ ít và bị đứt quãng khiến nguy cơ ung thư cao hơn, nhất là ung thư đại tràng và ung thư vú. Dễ mất tập trung: Nếu muốn não bộ luôn trong hiện trạng tập hợp, hãy nỗ lực ngủ đủ giờ. Thiếu tập hợp có thể dẫn tới nhiều tai nạn giao thông thảm khốc do các lái xe hay phi công bị thiếu thời gian nghỉ ngơi.
Liên hệ với chứng Alzheimer: Ngủ đủ giấc giúp giảm bớt lượng Beta-Amyloid, một loại protein có quan hệ khăng khít với bệnh Alzheimer. Hệ miễn dịch suy giảm: Chỉ một đêm mất ngủ cũng khiến cơ chế miễn dịch của thân thể và khả năng tiếp thu vắc xin kém đi. Theo một nghiên cứu, người ngủ không đủ dễ mắc cảm lạnh gấp ba lần thông thường.
Khả năng chịu đau kém: những cơn đau mãn tính sẽ càng tệ hơn do việc thiếu ngủ tăng sự mẫn cảm hoặc thậm chí khiến thân thể con người thêm đau nhức. Hư nhược cơ bắp: những tổn thương cơ bắp do sinh hoạt và tập luyện trở nên khó lành hơn. Theo nghiên cứu, cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng để làm lành các vết thương trong công đoạn ngủ.
Nguy cơ mắc những bệnh tim mạch tăng cao: áp huyết, nhịp tim và nồng độ protein phản ứng C cao hơn lúc ngủ ít, từ ấy đẩy cao nguy cơ mắc những bệnh về tim mạch. Trí nhớ ngắn hạn, dài hạn và khả năng học tập giảm sút: Một số nghiên cứu chỉ ra người trưởng thành mất ngủ gặp vấn đề khi nhớ lại từ vựng cũng như cải thiện những kỹ năng đã học.
Vấn đề về thị lực và ảo giác: Thiếu ngủ dẫn tới hội chứng tầm nhìn hình ống, song thị và mờ mắt. Thức càng lâu, bạn càng dễ mắc những tật khúc xạ cũng như bị ảo giác. Giảm thèm muốn tình dục: Giấc ngủ giúp bổ sung lượng testosterone ở cả hai giới. Giảm ham muốn, rối loạn chức năng tình dục và ngưng thở khi ngủ là ba nguy cơ lúc bạn thiếu ngủ.
Dễ cáu gắt: gần như ai cũng cảm thấy cáu kỉnh sau một đêm mất ngủ, ngay cả với các tình huống hàng ngày. Cáu gắt thường xảy ra lúc một người không được ngủ đủ giấc theo nhu cầu và do sự thay đổi trong hormone. Các người thiếu ngủ thường dễ nổi cáu mà không vì bất cứ lý do cụ thể nào. Các người hay cáu gắt thường cũng dễ bị khích động.
Phản ứng chậm và vụng về hơn: Người chơi thể thao, sĩ quan và những thầy thuốc giải phẫu đều thực hiện công việc kém với độ chính xác thấp hơn khi giấc ngủ không được đảm bảo. Nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2: Phải thức giấc khi thân thể cần ngủ làm rối loạn cơ chế của cơ thể, dần dẫn đến sự kháng insulin (tiền đái tháo đường) và đái tháo đường tuýp 2.
Béo phì: Do mất thăng bằng hormone, người thiếu ngủ tăng sự thèm ăn dẫn đến béo phì. Ngoài ra, họ còn khó kiểm soát hành vi dẫn đến việc tự làm hại sức khỏe. Kể từ khi mối liên quan giữa thiếu ngủ và tăng cân được thừa nhận, thì tầm quan yếu của việc ngủ đủ 6 - 8 tiếng/ngày càng trở nên quan trọng hơn trong việc giảm cân. Ngủ đủ được chứng minh là có tác dụng trong việc giảm cân như việc đi tập gym và ăn nhiều rau quả.
Tăng nguy cơ tử vong: Bất ngờ nhất là mối can hệ giữa ngủ không đủ giấc và tỷ lệ tử vong. Ngủ ít hơn 5 tiếng một đêm làm tăng 15% nguy cơ tử vong, gây giảm sức đề kháng của thân thể, gia tăng các bệnh tật. Một nghiên cứu được tiến hành bởi những nhà nghiên cứu người Anh để kiểm tra sự tác động của giấc ngủ lên tỷ lệ tử vong của 10.000 công chức tại Anh trong suốt 2 thập kỷ cho thấy: những người ngủ từ 5 tiếng trở xuống vào ban đêm sẽ có nguy cơ tử vong cao gấp đôi các người khác. Nguyên nhân tử vong có thể là vì bất cứ lý do gì, đặc biệt là do các bệnh tim mạch.
>>> Xem thêm: