Chất dẫn truyền tâm thần là một loại hóa chất nội sinh trong não, hoạt động như một sứ giả để truyền các xung tâm thần giữa các tế bào não. Các chất dẫn truyền tâm thần đóng vai trò quan yếu đối với tâm lý cũng như sức khỏe con người. Các trạng thái vui buồn, hỷ nộ ái ố của chúng ta đều do tác động của các chất dẫn truyền này tiết ra trên não bộ.
- Hệ tâm thần hoạt động
Các dây thần kinh: Dây tâm thần được hình thành từ những tế bào nhỏ (Neurons), tạo nên hệ thống thần kinh ngoại biên. Các sợi dây tâm thần mang thông điệp quan yếu, giao thiệp qua lại giữa thân thể và não. Não và tủy sống: Tạo nên hệ thống thần kinh trung ương. Bộ não là trung tâm điều khiển, luôn luôn "nói chuyện” với những phần còn lại của thân thể. Tủy sống là trung tâm truyền tải thông điệp, tin nhắn đi qua tủy sống, tới cánh tay, chân và tất cả những bộ phận và cơ quan khác.
Toàn bộ các hoạt động diễn ra bên trong và bên ngoài cơ thể đều được kết nối với hệ thống tâm thần. Màng lưới liên lạc này được gọi là hệ tâm thần ngoại biên. Một là hệ thống thần kinh tự trị: Kiểm soát những hành động có thể thực hiện mà không cần phải nghĩ suy như nhịp tim hô hấp hoặc tiêu hóa. Hai là hệ tâm thần soma: Kết nối các giác quan với não để điều khiển cơ bắp.
Não nặng khoảng 1,3 kg, là nơi suy nghĩ, cảm nhận, học hỏi và ghi nhớ. Bộ não cũng chịu phận sự về các lời nói, cách vận động và thậm chí thở. Có rất nhiều thứ đang diễn ra trong một không gian nhỏ, bởi vậy não tạo ra những nếp gấp và rãnh để đủ chỗ cho đầy đủ thông tin mà phải cất.
Một ý nghĩ bắt đầu với một điện tích. Điều này giải thích tại sao trong phim hoạt hình, lúc nhân vật có ý tưởng, sẽ xuất hiện hình ảnh một bóng đèn trên đầu. Điện tích này được gọi là xung thần kinh và kích hoạt các hóa chất - được gọi là chất dẫn truyền thần kinh để gửi dấu hiệu đến những tế bào thần kinh khác và não.
Quá trình truyền dấu hiệu diễn ra liên tục cho tới lúc tới đúng mục tiêu. Cách những thông điệp nhận được từ cơ thể, sau đấy phản hồi trở lại não và tủy sống cũng diễn ra giống như. Hàng tỷ nơron mang thông điệp đến và đi từ bộ não, bao gồm các gì xảy ra với mắt, tai, mũi, lưỡi và da. Những phản xạ khác nhận thông điệp từ não và đến cơ bắp hành động.
- Chất dẫn truyền tâm thần
Chất dẫn truyền thần kinh là những chất hóa học nội sinh, được tạo ra nhờ sự tổng hợp những chất đơn giản có trong thức ăn, như axit amin. Những chất dẫn truyền tâm thần hoạt động với chức năng truyền các dấu hiệu từ một nơ-ron tới một tế bào khác trong cơ thể.
Với áp lực và cường độ làm việc dày đặc như ngày nay, não bộ của con người luôn phải làm việc trong tình trạng quá tải, thiếu hụt những chất dẫn truyền. Nếu thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh, thân thể bạn sẽ mắc phải những dấu hiệu như: mất ngủ, không có khả năng tập hợp, giảm trí nhớ, chóng mặt, đau đầu, rối loạn xúc cảm,...
Những thông điệp truyền trong dây tâm thần được gửi qua hàng tỷ tế bào thần kinh. Khoảng phương pháp giữa các ô tế bào được gọi là khớp tâm thần. Các tế bào được liên kết với nhau thông qua các hóa chất, đây chính là chất dẫn truyền tâm thần. Hóa chất dẫn truyền thần kinh di chuyển qua những khớp thần kinh để đến những tế bào thần kinh tiếp theo.
Có nhiều cách phân loại chất dẫn truyền tâm thần, trong đó cách phổ thông là chia ra thành các nhóm to. Những monoamin và các amin sinh học khác: dopamine, norepinephrine, epinephrine (adrenaline), histamin, serotonin,... Những chất khác: acetylcholine (ACh), adenosine, anandamide, nitric oxide,... Những axit amin: glutamat, aspartat, D-serine, axit gamma - aminobutyric, glycin,... Các peptide: somatostatin, chất P, các peptide opioid,...
Ngoài ra, trên 50 peptide có hoạt tính thần kinh đã được phát hiện và số lượng vẫn còn tiếp tục tăng. Các hóa chất này được tìm thấy giữa một cặp nơron liên kết với nhau ( khớp thần kinh). Có hơn 100 ngàn tỷ cặp nơron kết nối với nhau như vậy. Những nhà công nghệ gọi mạng lưới phức tạp này là một khu rừng nơron. Dopamine “nói chuyện” với bộ não về di chuyển và serotonin gửi tin nhắn về tâm trạng. Trong khi ấy, chất dẫn truyền thần kinh gửi dấu hiệu về cơn đau được gọi là endorphin.
>>> Liên kết khác: