Chứng ngủ rũ (hay còn gọi là chứng Narcolepsy) là một rối loạn giấc ngủ kinh niên đặc trưng bởi việc buồn ngủ quá mức vào ban ngày và những cơn buồn ngủ đột ngột. Những người mắc chứng ngủ rũ thường khó tỉnh táo trong thời gian dài, bất kể tình cảnh nào. Chứng ngủ rũ có thể gây ra sự ngắt quãng nghiêm trọng trong thói quen hàng ngày của bạn.
Chứng ngủ rũ có thể đi kèm với hiện tượng mất trương lực cơ đột ngột (hiện tượng co cứng cơ). Hiện tượng này có thể được kích hoạt nếu người bệnh chịu ảnh hưởng cảm xúc mạnh. Chứng ngủ rũ xảy ra kèm với tình huống mất trương lực cơ đột ngột được gọi là chứng ngủ rũ loại 1. Chứng ngủ rũ xảy ra mà không có hiện tượng này được gọi là chứng ngủ rũ loại 2.
Nguyên do chuẩn xác của chứng ngủ rũ vẫn chưa được biết tới. Tuy nhiên những nghiên cứu cho thấy các người mắc chứng ngủ rũ loại 1 có nồng độ hypocretin hóa học thấp (hi-poe-KREE-tin). Hypocretin là một chất hóa học tâm thần quan trọng trong não của bạn giúp điều chỉnh sự tỉnh táo và giấc ngủ REM.
Nồng độ Hypocretin đặc biệt thấp ở các người gặp phải tình huống đột ngột mất trương lực cơ (cataplexy), các chuyên gia nghi ngờ đó là do phản ứng tự miễn dịch. Một số chuyện gia còn đặt giả thuyết rằng cũng có khả năng di truyền đóng một vai trò trong sự tăng trưởng của chứng ngủ rũ. Nhưng khảo nghiệm thực tiễn đã cho thấy xác suất chứng rối loạn này truyền từ bố mẹ cho con là rất thấp – chỉ khoảng 1%.
Chứng ngủ rũ là một căn bệnh hiếm gặp và chưa có thuốc chữa trị triệt để. Nếu bạn hoặc người thân không may mắn gặp phải chứng bệnh này thì đừng để sự lo âu làm suy giảm chất lượng cuộc sống. Chứng ngủ rũ là một tình trạng mạn tính mà không có phương pháp chữa. Những dấu hiệu và triệu chứng của chứng ngủ rũ có thể trở nên tệ đi trong vài năm đầu sau lúc tăng trưởng bệnh và trở thành bệnh mãn tính.
- Buồn ngủ quá mức vào ban ngày
Người mắc chứng ngủ rũ không kiểm soát được cơn buồn ngủ, họ có thể bỗng nhiên ngủ rũ bất cứ nơi đâu, bất cứ khi nào. Tỉ dụ, bạn có thể đang làm việc hoặc chuyện trò với bạn bè và tình cờ gật gà gật gù ngủ trong vài phút đến nửa giờ. Sự tỉnh táo và khả năng tập hợp của bạn có xu hướng giảm đi trong suốt cả ngày dài.
Lúc bạn thức dậy, bạn cảm thấy sảng khoái, nhưng sau đó bạn lại tiếp tục cảm thấy buồn ngủ. Buồn ngủ ban ngày quá mức thường là triệu chứng đầu tiên xuất hiện và gây rối rắm nhất, khiến người bệnh khó tập hợp và hoạt động hết công suất.
- Đột ngột mất trương lực cơ
Tình huống này còn được gọi là cataplexy (KAT-uh-plek-see). Mất đi trương lực cơ có thể gây ra một số đổi thay về thể chất, từ nói chậm đến suy yếu phần đông các cơ trong cơ thể. Tình trạng có thể kéo dài đến vài phút. Cataplexy chẳng thể kiểm soát và được kích hoạt bởi các cảm xúc mãnh liệt, chẳng hạn như tiếng cười hoặc sự phấn khích, nhưng đôi khi sự sợ hãi, bất ngờ hoặc tức giận cũng khiến người mắc chứng ngủ rũ đột ngột mất đi trương lực cơ.
Chẳng phải toàn bộ các ai mắc chứng ngủ rũ đều trải qua cataplexy. Tần suất xảy ra tình trạng mất đi trương lực cơ là tùy thuộc vào mỗi bệnh nhân. Một số người mắc chứng ngủ rũ chỉ trải qua một hoặc hai lần tình trạng cataplexy một năm, khi mà những người khác sẽ gặp tình huống này vô khối lần trong một ngày.
- Bóng đè
Bóng đè được biết đến bằng tên kỹ thuật là chứng tê liệt lâm thời. Nghiên cứu y học cho thấy nhiều người bị chứng ngủ rũ trải qua một số lần bóng đè khi ngủ. Các người mắc chứng ngủ rũ thường gặp phải tình huống không thể cử động khi chuyển từ trạng thái ngủ sang thức. Bóng đè thường kéo dài từ vài giây hoặc vài phút và thường bị đánh đồng với hiện tượng tâm linh ở một số địa phương. Không phải đầy đủ mọi người bị bóng đè khi ngủ đều mắc chứng ngủ rũ.
- Ảo giác
Những ảo giác này được gọi là ảo giác hypnagogic nếu chúng xuất hiện trong khi ngủ. Người mắc chứng này thường thấy ngôn ngữ, tiếng động, nhìn thấy người lạ, vật lạ trong phòng. Nếu chúng xảy ra khi bạn trong giai đoạn chuyển từ thức sang ngủ thì gọi là ảo giác hypnopompic.
Những ảo giác này có thể đặc biệt sống động và đáng sợ vì bạn có thể không ngủ hoàn toàn lúc khởi đầu mơ và trải nghiệm giấc mơ đó cực kỳ sống động. Các người mắc chứng ngủ rũ có thể mắc thêm một số dạng rối loạn giấc ngủ khác, chả hạn như ngưng thở khi ngủ và hội chứng chân không yên, thậm chí là mất ngủ.
>>> Danh mục liên quan: